KINH MÂN CÔI LÀ KHIÊN CHE THUẪN ĐỠ, LÀ ĐỒN LŨY CHỞ CHE
(Tái khám phá nhịp điệu đầy quyền năng của Kinh Mân Côi)
Ngay cả những người khô khan nhất, nếu được hỏi, cũng sẽ trả lời được kha khá những lợi ích của việc lần hạt Mân Côi. Và nếu được hỏi thêm là có nên lần hạt Mân Côi không? Thì nhiều người trong số họ cũng sẽ trả lời: “Có”, nhưng họ thì lại không lần! Khi nghĩ đến Kinh Mân Côi, nhiều người trong chúng ta, dù biết là có ơn ích, lại thấy đó là một gánh nặng, nhàm chán, và phiền phức. Nhưng Kinh Mân Côi vốn dĩ được thiết kế để cảm nhận những hoa trái ngược lại đó là an hòa, tĩnh lặng, và tập trung. Vậy mấu chốt ở đây là gì? Chúng ta phải tái nhận thức “sự lặp đi lặp lại” của Kinh Mân Côi, đây không phải là một công thức máy móc, để rồi ta phải gồng mình hết công suất để tua cho xong bổn phận! Không phải! Sự lặp đi lặp lại của Kinh Mân Côi là một nhịp điệu được thiết kế hết sức tinh tế, mà ở đó, nếu ai biết thưởng thức thì chính nhịp điệu này sẽ trở thành một dòng chảy nối kết thân tâm, đưa con người vào trạng thái định tĩnh, an hòa, và nghỉ ngơi. Dưới góc nhìn của khoa học hiện đại – từ nhịp thở sinh học, sóng não cho đến cơ chế điều hòa thần kinh – sự lặp đi lặp lại có chu kỳ của Kinh Mân Côi chính là một chiếc “khiên che thuẫn đỡ”, một “đồn lũy chở che” vững chắc bảo vệ con người trước những giông bão của căng thẳng, bất an, cũng như những cạm bẫy của “quân thù”. Bao lâu ta còn chưa “thưởng thức được nhịp điệu” này thì làm sao ta có thể bàn đến chuyện chiêm niệm hay suy ngẫm các mầu nhiệm của Đức Ki-tô trong Kinh Mân Côi?
Giá trị của Kinh Mân Côi chỉ thực sự khởi động khi người ta biết thưởng thức nhịp điệu của nó. Đó là một nhịp điệu chậm rãi, đều đặn để neo giữ tâm trí khỏi những đợt sóng xáo trộn bên trong và ngoài. Xét thuần túy về mặt tự nhiên, sự định tĩnh và khả năng hồi tâm do nhịp điệu ấy mang lại chính là một đồn lũy vững chắc. Nó gia cố sức mạnh nội tâm, giúp con người đứng vững trước những chèo kéo dồn dập của thế gian, làm dịu đi những nổi loạn cuồng nhiệt của xác thịt, và khóa chặt những khe hở xáo trộn mà từ đó những suy nghĩ tiêu cực hay ma quỷ có thể tấn công. Và chính trên nền tảng ấy đã biến chuỗi hạt nhỏ bé thành chiếc khiên che thuẫn đỡ kiên cố cho tâm hồn.
Để Kinh Mân Côi thực sự trở thành một chốn nương náu và điểm tựa vững vàng, điều cốt lõi trước hết nằm ở cách chúng ta bước vào lời kinh: phải biết buông mình và thưởng thức nhịp điệu của nó. Sự lặp đi lặp lại vốn dĩ là một con dao hai lưỡi trong đời sống tâm lý. Nếu ta coi chuỗi hạt như một nghĩa vụ phải hoàn thành cho xong, đọc vội vã để trả bài hay đếm từng câu cho đủ số lượng, não bộ sẽ lập tức rơi vào trạng thái gượng ép và ức chế. Khi môi miệng đọc một đằng nhưng tâm trí lại vật lộn với áp lực thời gian, việc cầu nguyện vô tình tạo ra sự mệt mỏi và xao nhãng – một tác dụng ngược khiến tâm hồn càng thêm xáo trộn. Thế nhưng, khi ta chậm rãi thả lỏng và để cho nhịp điệu của lời kinh dẫn dắt, một cơ chế biến đổi kỳ diệu về mặt tự nhiên bắt đầu vận hành. Sự lặp lại nhịp nhàng ấy giống như một mỏ neo dịu dàng kéo tâm trí ra khỏi những luồng suy nghĩ rối ren dồn dập. Về mặt thần kinh và sinh học, nhịp đọc đều đặn hòa cùng hơi thở sâu tự nhiên giúp đồng bộ hóa nhịp tim, xoa dịu hệ thần kinh và dần đưa sóng não về trạng thái Alpha trầm tĩnh – trạng thái của sự tập trung sâu và bình an nội tại. Thưởng thức nhịp điệu Kinh Mân Côi không phải là một sự thưởng lãm cảm xúc bề ngoài, mà là một hành trình rèn luyện sự tỉnh thức rất đỗi tự nhiên. Nhịp điệu đều đặn ấy làm lắng xuống những xôn xao bề mặt, trả lại cho trí tuệ sự khoảng trống và độ lắng cần thiết. Chính trong sự định tĩnh và thảnh thơi ấy, tâm hồn mới có thể thực sự hồi tâm, lắng nghe và chạm vào chiều sâu của những mầu nhiệm.
Chính sự định tĩnh và khả năng hồi tâm được nuôi dưỡng từ nhịp điệu ấy tạo nên một đồn lũy phòng vệ tự nhiên vững chắc. Trong đời sống thiêng liêng, con người luôn phải đối diện với ba nguồn lực xâu xé: thế gian, xác thịt và ma quỷ. Nhìn dưới góc độ thực tế và tâm lý học, nhịp điệu Kinh Mân Côi đóng vai trò như một “khoảng đệm” ngắt kết nối ta khỏi sự vội vã và vô số áp lực chèo kéo của thế gian, giúp tâm trí lấy lại sự chủ động. Đồng thời, việc điều hòa nhịp thở và sóng não qua lời kinh giúp củng cố khả năng tự chủ, làm nguội đi những xung động bản năng cùng những cảm xúc bồng bột của xác thịt. Quan trọng hơn cả, ma quỷ thường không tấn công trực diện vào một trí tuệ tỉnh thức, mà luôn chực chờ lợi dụng những khe hở của sự hoảng loạn, xao nhãng và rối loạn nội tâm như thánh Aloysius Gonzaga nói: Ma quỷ thích câu cá trong những vùng nước đục. Khi tâm trí được neo giữ trong sự lấp đầy an bình của lời kinh, những tiếng ồn nhiễu loạn bị đẩy lùi, đóng chặt mọi kẽ hở và tước đi cơ hội thao túng của bóng tối, giữ cho tâm hồn đứng vững như một đồn lũy kiên cố.
Vậy để thực hành cũng như để tiến xa hơn trên con đường chiêm niệm bằng Kinh mân Côi hãy bắt đầu như vầy: sau khi xướng mỗi mầu nhiệm hãy dừng lại giây lát, thinh lặng, và không nghĩ gì cả, sau đó hãy lần lượt đọc các kinh Lạy Cha, Kính Mừng, Sáng Danh, Lời nguyện Fatima cách chậm rãi và tuân theo một nhịp điệu đều đặn vừa sức của bạn, không dồn dập, không vội vã, hãy để tâm trí, và các giác quan nhẹ nhàng theo dõi từng lời kinh, nếu có chia trí hay lo ra thì cần nhẹ nhàng quay trở lại với lời kinh là được. Một nguyên tắc đáng giá: “Tâm trí phải khóa chặt trong ngôn từ” thánh John Climaque*
Cuối cùng, Kinh Mân Côi không phải là một công thức ma thuật hay một nghĩa vụ nặng nề, mà là một thực hành thiêng liêng vô cùng thực tế giúp huấn luyện tâm trí và nuôi dưỡng tâm hồn. Khi chúng ta biết gạt bỏ áp lực số lượng để chậm rãi thưởng thức nhịp điệu lặp đi lặp lại của lời kinh, sự định tĩnh tự nhiên sẽ được tái lập, san bằng những xáo trộn và gia cố đồn lũy nội tâm trước những chèo kéo của đời sống. Chính trên mảnh đất tự nhiên đã được lắng đọng ấy, Ân sủng Siêu nhiên qua sự chuyển cầu của Mẹ mới thực sự thấm sâu, biến chuỗi hạt nhỏ bé trên tay thành chiếc khiên che thuẫn đỡ hoàn hảo cho tâm hồn.
Paul Tran Quoc Viet, SDS
* Sau khi đã làm quen với nhịp điệu, một phương pháp đáng khuyến khích để thực hiện, đó là chúng ta có thể thêm một mệnh đề Ki-tô học liên quan đến từng mầu nhiệm sau danh Giêsu của mỗi kinh Kính Mừng. Ví dụ: Ngắm thứ hai, mùa Thương: “và Giêsu “đã phải mang thương tích để chúng con được chữa lành (Is 53, 5) Con lòng Bà gồm phúc lạ”
