Cách đây 10 hoặc 15 năm, khái niệm về đường cao tốc ở Việt Nam còn khá mới mẻ. Nhớ ngày nào, người dân miền Tây phấn khởi vì tuyến cao tốc TP.HCM – Trung Lương được hoàn thành, góp phần vào việc giảm tải cho tuyến quốc lộ 1A. Việc di chuyển của người dân trở nên thuận tiện và nhanh chóng hơn. Hiện nay, chúng ta có thể nhận ra sự thay đổi nhanh chóng của hệ thống giao thông đường bộ của Việt Nam khi mà tuyến cao tốc Bắc – Nam dần được hoàn thiện và nối kết cùng nhiều tuyến cao tốc khác có chức năng kết nối các khu vực lại với nhau. Đường xá rộng rãi và việc đi lại không còn bị ngắt quãng như trước nữa. Bên cạnh đó, ở những đô thị lớn, cũng có những con đường thênh thang dẫn vào các khu đô thị cao cấp với những tường rào chắc chắn cũng những chốt bảo vệ để đảm bảo an ninh cho người dân bên trong đó. Chỉ những thành viên mới có thể ra vào những nơi như vậy. Qua thực tế nêu trên, chúng ta thấy có những con đường nối kết những khu vực khác nhau lại với nhau, nhưng cũng có những con đường dẫn đến lối cụt của tiện nghi và chủ nghĩa cá nhân hẹp hòi.
Trong Tin Mừng theo thánh Mátthêu, chương 7, Đức Giêsu nhắc nhở chúng ta về hai con đường mà mỗi người cần ý thức và chọn lựa cách khôn ngoan. “Hãy qua cửa hẹp mà vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người lại đi qua đó. Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít người tìm được lối ấy.” (Mt 7, 13-14) Hai con đường nói lên hai cách tiếp cận và hai lối sống khác biệt nhau hoàn toàn. Tại sao đường rộng thênh thang lại dẫn đến sự diệt vong nhưng nhiều người lại chọn lựa con đường đó? Có điều gì nghịch lý ở đây không? Tại sao đường hẹp dẫn đến sự sống, nhưng ít người tìm được?
Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng “đường thênh thang” không phải nói về con đường giao thông mà chúng ta hay đi lại. Nó mang tính biểu tượng cho những sự phù phiếm của thế gian. Con đường này rộng bởi vì nó được xây dựng trên sự giàu có về của cải vật chất, những tiện nghi mà lối sống thực dụng mang lại. Nó rộng bởi vì nhiều người tìm được tiếng tăm, danh vọng, cùng nhiều thú vui xác thịt làm cho con người đê mê không lối thoát. Trên con đường này, nhiều người chỉ tìm kiếm những gì có thể thỏa mãn cho bản tính tự nhiên của mình mà thôi. Nó ru ngủ nhiều người trong sự thoải mái của tính xác thịt và giác quan. Chỉ cần bản thân cảm thấy vui sướng là đủ. Những giá trị thiêng liêng, đức tin hay cảm thức tội lỗi không còn quan trọng nữa. Thiên Chúa không còn là trung tâm đời sống của họ nữa. Thậm chí, Thiên Chúa không tồn tại và họ là “chúa” của chính mình. Đó là lý do tại sao nó dẫn đến sự diệt vọng mà nhiều người lại đi trên con đường đó.
Trong khi đó, con đường hẹp là con đường của hy sinh, hãm mình, kỷ luật và chiến đấu chống lại chước cám dỗ. Con đường này khó đi vì nó đòi hỏi người đi trên đó phải thật mạnh mẽ để đi ngược lại tinh thần của thế gian. Họ cần phải can đảm để nhìn lại mình, nhìn ra những nguy hiểm của thời đại, những quyến rũ của ma quỷ và sự ù lì của tính xác thịt. Đối với họ, những gì mà thế gian tôn vinh thì họ lại coi là không có giá trị gì. Họ phải chấp nhận bị coi là quê mùa lạc hậu hay không thể hội nhập với thế giới hiện đại. Và đôi lúc họ phải đối diện với cám dỗ rằng tại sao mình phải nhọc công để chọn con đường khó khăn này dù họ hoàn toàn ý thức được giá trị của nó. Đi trên con đường hẹp này là đi trên con đường của sự thanh luyện liên lỉ từng ngày, mỗi ngày họ phải vứt bỏ không ngừng những đam mê, ích kỷ, nóng giận, sân si cũng nhiều tính xấu khác để bản thân trở nên nhỏ và nhẹ hơn mà bước đi trên con đường hẹp của sự thánh thiện. Đó là lý do tại sao ít người tìm thấy và can đảm bước đi. Thậm chí, họ còn phải bước đi một mình trước ánh mắt dè bỉu của những người đang hưởng thụ sự thênh thang mà thế gian mang lại. Quả thật, không dễ tí nào!
Mặc dù con đường hẹp này có ít người bước đi trên đó thế nhưng suốt dòng lịch sử của Giáo Hội, nhiều người đã nhìn thấy được điều mà nhiều người không thấy và họ xác tín vào chọn lựa khôn ngoan của mình. Cùng đích của con đường ấy không phải là điều gì có thể thấy bằng con mắt xác thịt như tiền tài, sự giàu sang hay vật chất tiện nghi, mà nó là kho báu vô giá không thể thấy được của Nước Trời. Chỉ bằng đức tin họ mới có thể biết, hiểu và chọn lựa. Đó cũng chính là điều cốt lõi mà nhiều người trong thế gian không có được cho nên họ mới nghĩ rằng chỉ có những gì mà thế gian ưa chuộng mới là cùng đích. Chính vì vậy mà trong Tin Mừng, Đức Giêsu cũng đã nói đến sự ngu dại của người phú hộ kia khi nghĩ rằng của cải mình nhiều quá rồi, bây giờ thì hưởng thụ và chăm lo cho thân xác này thôi. Nếu đêm nay, mạng sống của ông bị lấy đi thì bao của cải sẽ để lại cho ai? (Lc 12, 16-21) Bởi thế, không phải dễ dàng mà chúng ta có thể buông bỏ được quyến rũ của thế gian. Chúng ta phải luôn trong tình thế lưỡng nan giữa việc chọn lựa những gì có thể thấy được và của cải không thể hư nát nhưng không thể thấy được của Nước Trời.
Khi nghĩ về điều này, hình ảnh đầu tiên xuất hiện trong đầu tôi chính là hình ảnh của những tu sĩ – những người đã từ bỏ mọi sự mà bước theo Thầy Giêsu. Nói một cách lý tưởng thì những tu sĩ là những người sống triệt để tinh thần của Tin Mừng. Họ là những người đi trên con đường hẹp của việc nên thánh. Họ là số ít những người đã biết và đã chọn lựa bước đi trên con đường gồ ghề của sự từ bỏ để sống cho Thiên Chúa và tha nhân. Với việc sống ba lời khuyên Phúc Âm, người tu sĩ đã từ bỏ triệt để mọi sự để không còn gì là của mình nữa. Họ sống trong sự tín thác tuyệt đối nơi sự quan phòng của Thiên Chúa. Đặc biệt, họ không sợ hãi vì họ có những anh chị em cùng chung chí hướng bước đi với họ. Đó vừa là lý tưởng và vừa là thực tế mà nhiều người đã đang và sẽ bước theo. Mặc dù vậy, có một nguy cơ của đời tu khi mà nhiều hội dòng bị cám dỗ biến mình thành thể chế với những ngôi nhà nguy nga, những tường rào khép kín cùng những tiện nghi vật chất mà xã hội đang đề cao. Điều này không phải là điều xa lạ vì nhiều nơi đã bị cuốn vào vòng xoáy của việc tìm kiếm giá trị vật chất mà quên đi cốt lõi của đời dâng hiến. Từ việc chọn và bước đi trên con đường hẹp, nhiều tu sĩ dần dần mở rộng con đường ấy bằng việc thu tích cho mình những của cải vật chất và cuối cùng kết thúc nơi những tu viện khép kín như những biệt phủ hơn là nơi để cho Thiên Chúa hiện diện và là nơi dành cho những người nghèo.
Đó cũng là thực trạng của nhiều giáo xứ khi mà nhiều nơi đời sống của giáo xứ trở nên càng ngày càng khép kín. Hoạt động của giáo xứ trở nên hình thức, những cử hành phụng vụ dường như là phần trình diễn hơn là việc tham dự vào mầu nhiệm cực thánh của Chúa Kitô. Thậm chí nhiều nơi, nhà thờ trở thành viện bảo tàng chứ không phải là thân thể sống động của Thiên Chúa nữa. Đường dẫn đến giáo xứ thì rộng thênh thang đó nhưng không còn có thể dẫn đưa con người đến Thiên Chúa nữa. Tính phổ quát của Giáo Hội bị lu mờ đi, lệnh truyền của Đức Kitô cũng không còn được nhấn mạnh nữa. Bản chất truyền giáo của Giáo Hội dần bị quên đi. Ai là Kitô hữu thì được đón tiếp, còn ai không phải thì sẽ bị loại trừ. Đây là điều mà mỗi người trong chúng ta cần ý thức và phản tỉnh để hiểu và sống cho đúng với căn tính Kitô hữu của mình.
Để hiểu được điều này, trước tiên chúng ta cần biết rằng Kitô hữu (mà trong thuật ngữ tiếng Anh “Christian” có nghĩa là “little Christ”) được mời gọi trở nên giống Đức Kitô. Làm thế nào để trở nên giống Ngài nếu chúng ta không sống theo những điều Ngài dạy. Và những điều Ngài dạy thì nằm trong Tin Mừng và những sách Thánh khác nữa. Cụ thể, chúng ta cần noi gương Ngài để bước đi trên con đường hẹp dẫn đến sự sống. Con đường ấy chính là con đường khổ giá mà Ngài đã bước đi đến tận cùng để chuộc tội cho nhân loại. Như đã nói ở trên, con đường ấy không dành cho tất cả không phải vì Chúa chọn lựa người này mà bỏ người kia, nhưng là vì có ít người nhìn ra được giá trị cứu độ của thập giá và những đau khổ của đời này. Qua đó, lời mời gọi của Chúa vẫn còn vang vọng mãi trong tâm hồn của chúng ta: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hàng ngày mà theo tôi.” (Mt 16, 24)
Ước mong mỗi người sẽ tìm thấy được nguồn động lực từ chính lời mời gọi ấy của Đức Kitô để can đảm bước đi trên con đường hẹp với Chúa. Bởi vì tính yếu hèn của bản chất con người mà đôi lúc chúng ta sẽ bị chùn bước trước khó khăn. Cuộc chiến đấu trước cám dỗ của ba thù không bao giờ là đơn giản cả. Chỉ nơi Đức Kitô chúng ta mới có được nguồn sức mạnh để đi cho đến cùng hành trình cuộc đời của chúng ta. Mặc dù ít người đi nhưng chúng ta không bao giờ cô đơn cả. Nhiều người vẫn cùng bước đi với chúng ta trên con đường đó. Đặc biệt, chúng ta luôn có những người dẫn đường là các thánh. Các ngài đã đi và đã đến đích, giờ đây, các ngài trở nên những người bạn đồng hành cho từng người trong chúng ta. Học nơi các thánh, chúng ta cũng học cách kiên trì và yêu mến Thiên Chúa hơn để rồi chúng ta sẽ đến đích vinh quang không được đo lường bằng tốc độ nhanh hay chậm nhưng là bằng mức độ yêu mến mà chúng ta dành cho Thiên Chúa.
Philip, SDS
