Suy niệm Tin Mừng Chúa Nhật II Mùa Chay – Năm A
Giữa một thế giới hiện đại ồn ào, con người đang dần mất đi căn tính của chính mình. Từ ngoài phố cho đến trong nhà, thậm chí trên giường ngủ, tâm trí của chúng ta bị phân mảnh đến cực độ bởi những hình ảnh, những quảng cáo, những video ngắn, những thông tin, những câu chuyện phiếm,… liên tục thay nhau xâm chiếm nội tâm và hậu quả là, chúng ta đang dần xa rời chính mình, chúng ta bị kéo ra khỏi chiều sâu của hiện hữu, và chúng ta quên mất mình là ai. Mùa chay là thời gian lý tưởng để chúng ta ý thức lại con người của mình trong thời đại 4.0 như hiện nay, và nếu như có ai hỏi: Mùa chay chúng ta phải làm gì? Câu trả lời rất đơn giản: hãy chiến đấu để giành lại sự tập trung.
Luôn có những lời dạy rất bình dị nhưng vô cùng hiệu quả trong Tin Mừng. Chính Chúa Giêsu đã dạy chúng ta trong những ngày Chay Thánh này: hãy tập trung, bởi một hình ảnh rất cụ thể: lên núi. Trong Kinh Thánh, núi là nơi hiện diện của Thiên Chúa và cũng là nơi con người gặp gỡ Thiên Chúa. Núi là hình ảnh biểu trưng rất tuyệt vời cho sự tách mình khỏi thế gian, nâng mình lên khỏi những ô nhiễm và xáo động, để chú tâm hoàn toàn vào Thiên Chúa. Nương theo chiều kích này, “lên núi” trong ngôn ngữ hiện đại là lời nhắc nhở “hãy tập trung”, hãy giữ vững tâm trí khỏi những công kích không ngừng của ồn ào và xao nhãng, nếu không, chúng ta sẽ lạc mất mình trong mớ hỗn độn của thế giới và việc kết hợp với Thiên Chúa chỉ là ảo tưởng.
Chúng ta có một khái niệm thú vị cần đề cập đó là “entropy” được hiểu là “độ hỗn độn hay xáo trộn”. Theo định luật nhiệt động lực học, xu hướng của vũ trụ là đang ngày càng trở nên hỗn độn (vô trật tự) hơn, mức độ này có thể đứng yên hoặc tăng lên nhưng không bao giờ giảm. Từ đây, chúng ta có thể mở rộng sang một khái niệm khác đó “entropy tâm thần” (psychic-entropy). Đây là trạng thái rối loạn hoặc phân mảnh nội tâm, khi tâm trí bị cuốn vào quá nhiều luồng suy nghĩ rời rạc, lo âu hoặc mất kiểm soát trước các kích thích bên ngoài, đặc biệt là trong xã hội ngày nay, chúng ta có thể dễ nghĩ đến hội chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) bao gồm ở cả người lớn và trẻ em – vốn là một rối loạn phát triển thần kinh thực sự, liên quan đến những khác biệt sinh học trong cấu trúc và chức năng não bộ – như một biểu hiện cụ thể của sự phân mảnh nội tâm. Hiểu đơn giản, entropy tâm thần không chỉ là sự xao nhãng, mà còn là một tình trạng hỗn loạn tinh thần khiến con người mất phương hướng và khó tập trung vào điều cốt yếu. “Entropy tâm thần” hay sự sao nhãng hoặc sự mất trật tự là nguồn gốc sâu xa của những vấn đề nơi con người. Một lần nữa, mùa chay là thời gian mà chúng ta tập chiến đấu trong trận chiến thiêng liêng và bài tập đó không gì khác là bài tập “chống lại entropy “ – tái lập sự tập trung, như nhà vật lý Erwin Schrödinger từng phát biểu: “sự sống tồn tại dựa trên entropy âm” hay nói như thánh Augustinô: “Pax omnium rerum tranquillitas ordinis – Bình an của mọi sự là sự yên bình của trật tự“. (The City of God, XIX, 13.1)
Chúng ta có thể có rất nhiều lời khuyên về tu đức cũng như những đường lối thiêng liêng, nhưng tất cả đều cần có sự kỷ luật tâm trí – một sự tập trung đúng đắn để hướng lòng về Thiên Chúa. Sự tập trung không phải là mục tiêu sau cùng, nhưng là phương tiện giúp chúng ta đứng vững trước những xao lãng của thế giới và không để mình bị cuốn theo dòng chảy hỗn loạn của nó.
Giống như Ba Ngôi Thiên Chúa tỏ mình cho Phêrô, Gioan và Giacôbê trên núi Tabor, chúng ta cũng có thể cảm nhận được sự hiện diện của Chúa khi biết tách mình ra khỏi những xáo trộn bên ngoài và lắng nghe tiếng Ngài. Sự tập trung ở đây không chỉ là giữ tâm trí khỏi xao nhãng, mà còn là đặt trọng tâm đời sống vào điều quan trọng nhất: yêu mến và tìm kiếm Thiên Chúa trong mọi sự.
Mỗi ngày, chúng ta được mời gọi thực hành và rèn luyện sự tập trung như một kỷ luật thiêng liêng – nếu chúng ta biết tập trung vào đời sống nội tâm, thực hành sự hiện diện trong hiện tại, học cách phó mình vô điều kiện cho Thiên Chúa, và chu toàn công việc bổn phận với tinh thần cầu nguyện, thì với ơn Chúa giúp, chúng ta có thể dần dần đạt đến sự chú tâm liên lỉ vào Ngài giữa những hỗn độn của thế gian này, như thánh tông đồ Phaolô đã nói: “Anh chị em thân mến, dù ăn dù uống, dù làm bất cứ việc gì, anh chị em hãy làm vì vinh danh Thiên Chúa” (1 Cr 10,31).
Mario Paul, SDS
