Đức Giêsu nhắn nhủ với các môn đệ của mình rằng: “Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy.” (Ga 15, 9) Lời nhắn nhủ này không đơn thuần chỉ là lời mời gọi ở lại với Chúa mà nó còn nói lên một điều căn bản trong hiện hữu của chúng ta. Đã là con người thì chúng ta cần phải sống trong tương quan liên vị với người khác. Nhờ tương quan mà con người có được cho mình kinh nghiệm trong cuộc sống. Chính kinh nghiệm tạo nên ý nghĩa và làm cho cuộc sống của chúng ta thêm thú vị. Cho nên, ở lại với Thầy là ở lại trong kinh nghiệm cá vị với Thiên Chúa. Chính trong kinh nghiệm đó mà chúng ta nhận ra chân lý của cuộc sống. Một vài ngày trước, phụng vụ cho chúng ta chiêm ngưỡng một kinh nghiệm vô cùng sống động về Thiên Chúa. Đó chính là biến cố Chúa Hiển Dung trên núi Tabo. Chính Phêrô cùng các môn đệ khác cũng hết sức ngỡ ngàng trước kinh nghiệm thần linh này. Hành động của Phêrô khi muốn dựng ba cái lều cho Đức Giêsu, Môsê và Êlia đáng để chúng ta suy ngẫm và đào sâu hơn về chính kinh nghiệm của mình với Thiên Chúa.
Trước hết, chúng ta thấy được rằng các môn đệ hết sức kinh ngạc về biến cố này. Tại sao vậy? Đó là vì dung mạo của Đức Giêsu trở nên sáng láng như mặt trời, áo của Ngài trở nên trắng tinh mà không một thợ giặt nào có thể làm được. Chính tại khoảnh khắc đó, các ông được tỏ lộ điều mà trước đây các ông chưa hề được biết tới nơi Thầy mình. Có lẽ Thiên Chúa chỉ mới tỏ hiện phần nào vinh quang của Ngài thôi, nhưng bấy nhiêu đó cũng đủ để làm con người kinh ngạc rồi vì nó thực sự vượt lên trên mọi kinh nghiệm vốn có của con người về sự vĩ đại của Thiên Chúa. Cho nên, ngạc nhiên chính là thái độ hết sức tự nhiên của chúng ta khi được Thiên Chúa tỏ lộ chính Ngài. Ắt hẳn, trong đời sống của mình, chúng ta cũng đôi lần cảm nhận được cái chạm của Thiên Chúa theo một cách thế hết sức thần linh mà chúng ta không thể diễn tả được. Cái chạm đó chạm thật sâu vào trong con người chúng ta, vào tận cùng của hiện hữu để rồi chúng ta không thể nào quên được cảm giác sung sướng đó. Và chúng ta chỉ muốn ở mãi trong khoảnh khắc đó thôi.
Thế nhưng, chúng ta không thể níu giữ chúng được. Những khoảnh khắc đó đến rồi lại đi theo một cách thế hết sức tự nhiên. Mặc dù vậy, con người chúng ta lại hay bị cám dỗ để níu kéo điều đó như cách mà Phêrô đã phản ứng lại. Ông đã xin Chúa để ông có thể dựng ba cái lều cho Thầy, cho Môsê và cho Êlia. Có lẽ ông cũng muốn được ở lại trong cảm giác chất ngất thần thiêng của cuộc hiển dung. Nó làm cho ông “đã” thực sự vì chưa bao giờ ông lại được ở trong cái kinh nghiệm siêu vượt này. Thậm chí là ông cũng không biết mình đã nói gì. Điều này nói lên sự lúng túng của chính chúng ta trong những khoảnh khắc được Thiên Chúa đụng chạm. Tuy vậy, tâm lý chúng ta là chúng ta chỉ muốn ở mãi trong đó, tận hưởng cảm xúc lâng lâng sung sướng và cảm giác như mình thực sự ở thiên đàng vậy. Điều này thậm chí khắc sâu vào trong tâm trí của chúng ta đến nỗi mỗi khi nghĩ lại chúng ta vẫn còn cảm giác vui thích đó.
Tuy nhiên, nếu chỉ ở lại trong những khoảnh khắc sung sướng ấy liệu chúng ta có thực sự đang sống đức tin của mình cách trọn vẹn không? Nếu chỉ níu giữ kinh nghiệm đã qua đó, chúng ta có tiến tới trong hành trình nên thánh của mình không? Nếu chỉ có cuộc hiển dung ở Tabo mà thiếu đi cuộc hành trình gian nan cũng không kém phần đau đớn lên đỉnh đồi Canvê thì niềm hy vọng của chúng ta không thực sự trọn vẹn bởi vì không có Thập giá thì làm gì có vinh quang thực sự. Biến cố hiển dung ở Tabo là điềm báo trước vinh quang phục sinh mà chỉ qua con đường khổ giá, Đức Kitô mới có thể mang lại cho hết tất cả mỗi người trong chúng ta. Chúng ta không thể nào nắm giữ kinh nghiệm ở Tabo như một món đồ của mình được. Kinh nghiệm đến rồi lại đi. Một khi chúng ta ý thức được nó thì chúng ta đã ở trong nó rồi. Kinh nghiệm giống như một điều gì đó được khắc vào trong tâm khảm của chúng ta mà chúng ta nhận ra rằng nó đang ở trong chúng ta nhưng không mang tính thể lý hay cảm giác. Cho nên, chúng ta cần ý thức đừng để những đòi hỏi của giác quan dẫn chúng ta vào việc đi tìm kinh nghiệm đó một cách mù quáng.
Kinh nghiệm ở Tabo là động lực để chúng ta bước tiếp hành trình đời sống đức tin của mình theo như cách mà Đức Giêsu đã đi đến tận cùng của đỉnh đồi Canvê. Ngài biết rằng vinh quang mà Ngài sẽ nhận lãnh từ Chúa Cha sẽ phải đi qua đau khổ và cái chết. Chúng ta là những môn đệ của Chúa thì làm sao chúng ta có thể làm khác đi được. Chúng ta không thể chỉ tìm kiếm những gì làm cho cảm giác của chúng ta vui sướng mà lại trốn tránh những thử thách và đau khổ của cuộc sống. Làm sao chúng ta có thể tự tách biệt mình khỏi mọi biến cố của cuộc sống. Những kinh nghiệm thần thiêng mà Thiên Chúa trao tặng cho chúng ta chính là sự an ủi và nguồn động lực của Ngài để giúp chúng ta can đảm vác thập giá hàng ngày. Đôi lúc chúng ta sẽ bị thử thách và cảm thấy mọi sự đều khô khan và trống rỗng. Thiên Chúa dường như im lặng và xa cách. Chúng ta không thấy được an ủi hay nâng đỡ gì cả. Chính những lúc ấy, chúng ta cần nhớ lại rằng mọi sự an ủi mà Chúa gửi đến đều là sự chuẩn bị cho chúng ta trong những lúc tối tăm này. Và ma quỷ rất thích cám dỗ để dẫn chúng ta lạc xa con đường trọn lành. Chúng sẽ làm chúng ta thất vọng. Chúng sẽ xúi giục các giác quan nổi loạn để làm chúng ta đau khổ hơn vì nếu chỉ tìm những an ủi của cảm giác chúng ta sẽ dễ thất vọng hơn vì cảm giác mau đến mau đi, và càng có thì chúng ta càng muốn nhiều hơn và khó mà đạt được sự thỏa mãn thực sự. Cuối cùng, chúng ta sẽ rơi vào vòng lẩn quẩn mà không biết làm sao để thoát ra.
Cho nên, ở lại trong Chúa không phải là để chúng ta tìm những cảm giác thân thuộc hay sự lâng lâng vui thích của giác quan. Trái lại, ở lại trong Chúa chính là ý thức về sự hiện diện liên lỉ của Ngài dù hoàn cảnh bên ngoài có thế nào đi nữa. Ở lại trong Chúa chính là kiên trì và nhẫn nại dù đôi lúc chúng ta không cảm nhận được sự hiện diện của Ngài. Chúng ta cần phải tiến xa hơn nữa trong đời sống đức tin của mình. Những an ủi của giác quan chỉ là bước đầu mà Chúa muốn giúp chúng ta bước đi từ từ trên đường hoàn thiện. Càng tiến bộ thì thử thách càng nhiều và an ủi càng ít đó không phải vì Chúa không thương chúng ta nhưng là vì yêu nên Chúa muốn con cái Ngài phải mạnh mẽ để chống trả trước thế lực của sự dữ. Càng vững vàng trong thử thách, chúng ta càng ở sâu trong Chúa hơn trong một cách thế siêu vượt mọi cảm nhận của giác quan. Qua đó, chúng ta ý thức hơn để trong đời sống thiêng liêng của mình chúng ta không đi tìm thỏa mãn những đòi hỏi của giác quan nhưng là một sự chân thành của con tim mong muốn và khát khao Thiên Chúa. Chúng ta sẽ thấy được bằng con mắt đức tin của mình rằng mình đã luôn ở trong Chúa và Chúa ở trong chúng ta.
Ngoài ra, nếu chúng ta chỉ bám víu vào kinh nghiệm riêng của mình với Chúa mà bỏ qua việc học hỏi Lời Chúa cùng các giáo huấn của Giáo Hội thì chúng ta sẽ dễ rơi vào cạm bẫy của sự hoang tưởng rằng mình đã gặp được Chúa. Còn nếu chúng ta chỉ học hỏi về đức tin qua Giáo Hội mà thiếu đi kinh nghiệm riêng với Chúa thì chúng ta cũng gặp phải nguy cơ của việc sống đức tin cách hình thức mà thôi. Chúng ta cần phối hợp cả hai điều nói trên, kinh nghiệm của Giáo Hội và kinh nghiệm cá vị với Thiên Chúa của từng người. Cả hai điều này bổ sung cho nhau để giúp chúng ta thăng tiến thực sự trong hành trình nên thánh của mình. Nhờ Giáo Hội mà chúng ta có được những hướng dẫn để soi rọi đời sống thiêng liêng của mình và nhờ những kinh nghiệm riêng với Chúa chúng ta thêm xác tín và mong muốn đào sâu hơn nữa mối tương quan thần linh với Chúa. Còn không chúng ta sẽ chỉ tìm mình trong cuộc tìm kiếm Thiên Chúa, chúng ta lạc xa ý định ban đầu và đôi lúc dễ bị kiêu ngạo vì nghĩ rằng khi cảm thấy lâng lâng sung sướng khi cầu nguyện là chúng ta đã gặp được Thiên Chúa rồi. Từ đó, chúng ta sẽ không còn phó thác thực sự vào sự quan phòng của Ngài nữa. Suy cho cùng thì ở lại trong Chúa thực sự là sự buông mình tuyệt đối cho Đấng mà chúng ta biết được rằng Ngài không bao giờ buông tay dù cho cả thế giới này quay lưng với chúng ta.
Đặc biệt, có chuyện kể về những lần xuất thần của thánh nữ Têrêsa Avila rằng ngài thực sự không thích những khoảnh khắc ấy về mặt giác quan con người. Chúng nằm ngoài tầm kiểm soát của thánh nữ, những khoảnh khắc đó có thể đến trong lúc ngài cầu nguyện cùng cộng đoàn. Điều này làm ngài thấy ngại ngùng. Cho nên, những ai chỉ trông mong vào những cảm giác sung sướng của giác quan thì hãy nhìn vào tấm gương của vị thánh hay xuất thần của chúng ta để thấy việc kết hợp mật thiết với Chúa không nhất thiết mang lại sự thoải mái trong cảm xúc. Nó nằm ở tầng sâu hơn của hiện hữu của chúng ta. Chính vì vậy, lời khuyên của ngài chính là nếu chúng ta muốn kết hợp với Thiên Chúa trong thanh vắng và qua kinh nguyện, thì không phải vì một mục đích ích kỷ, mà phải vì vinh quang Thiên Chúa, vì muốn đem Chúa đến cho người khác, nói với Chúa về người khác. Đừng tìm mình, hãy tìm Chúa và mưu ích cho tha nhân. Đó mới là kinh nghiệm đích thực.
Nói tóm lại, ở lại trong Chúa vừa là một lời mời gọi nhưng cũng là một mệnh lệnh. Nó là lời mời gọi vì Thiên Chúa khao khát được ở bên và được chở che cho con người. Nó là một mệnh lệnh vì Thiên Chúa là Đấng hay ghen, và Ngài không muốn con người chạy theo quyến rũ của ma quỷ mà quên lãng Ngài. Dù là lời mời gọi hay mệnh lệnh thì điều cốt yếu chính là chúng ta được Thiên Chúa yêu thương. Ngài khao khát con người hơn cả mức độ mà chúng ta yêu mến Ngài. Qua đó, chúng ta can đảm buông mình cho Chúa và tập yêu Chúa nhiều hơn. Chúng ta cần mạnh mẽ gạt qua một bên những cám dỗ của giác quan để rồi kiên nhẫn bước đi dù đôi lúc có những thử thách tưởng chừng như vượt quá sức của mình. Phần thưởng dành cho chúng ta rất lớn nếu chúng ta không còn tìm gì cho chính mình nữa. Ước mong mỗi người trong chúng ta sẽ khám phá ra được chân lý này là “Thiên Chúa đã yêu chúng ta,” (1Ga 4, 10) và chính Ngài đã đến và chạm vào cõi lòng của từng người. Đừng để bất kỳ ước muốn bất chính nào tách chúng ta ra khỏi tình yêu mà Thiên Chúa đã dành cho từng người trong chúng ta.
Philip Nguyên, SDS
