Có thể nói, hành trình ơn gọi của thánh Phaolô là một hành trình vô cùng đặc biệt. Hành trình đó đặc trưng bởi cú twist bất ngờ từ một người nhiệt thành bắt đạo trở thành vị tông đồ vĩ đại cho dân ngoại. Khi tìm hiểu về cuộc đời của ngài, chúng ta sẽ hết sức ngạc nhiên về kế hoạch của Thiên Chúa vượt ra khỏi mọi kế hoạch và ý định của con người. Điều mà Thiên Chúa muốn đi ngược lại với những suy nghĩ của chúng ta. Bài học về sự hoán cải của thánh Phaolô cũng chính là bài học cho đời sống đức tin của từng người trong chúng ta. Giờ đây, chúng ta được mời gọi để cùng với thánh Phaolô lần tìm về hành trình đến với Chân Lý và Lẽ Sống của ngài.
Còn nhớ ngày nào, trước lời biện hộ của thánh Stêphanô về Đức Kitô, Đấng mà người Do Thái đã giết chết, chúng ta chứng kiến cảnh tượng đẫm máu của vị tử đạo tiên khởi trước cơn cuồng nộ của dân chúng. Họ hét to, bịt tai và xông vào ngài. Họ kéo ngài ra ngoại thành và bắt đầu ném đá cho đến chết. Điều đặc biệt là những người này đặt áo choàng của mình dưới chân một người thanh niên trẻ tên là Saolô. Chi tiết này quan trọng vì nó báo trước một biến cố đau thương sắp xảy đến đối với những người tin vào Đức Kitô.
Không lâu sau đó, Saolô, mang trong mình lòng nhiệt thành đối với Do Thái Giáo đã đến với vị thượng tế và xin thư giới thiệu đến các hội đường ở Đamát để tìm bắt những người theo Đạo và xiềng xích họ mà đưa về Giêrusalem. Người thanh niên này là ai mà khi nhắc đến ai cũng phải khiếp sợ. Trong lời tự thuật của mình, thánh Phaolô cho chúng ta biết về profile khủng của mình. “Tôi chịu cắt bì ngày thứ tám, thuộc dòng dõi Ít-ra-en, họ Bengiamin, là người Hípri, con của người Hípri; giữ luật thì đúng như một người Pharisêu; nhiệt thành đến mức ngược đãi Hội Thánh; còn sống công chính theo Lề Luật, thì chẳng ai trách được tôi.” (Phil 3, 5-6) Hơn thế nữa, chúng ta còn biết được rằng ngài là học trò của vị thầy nổi tiếng Gamalien và còn là công dân Roma từ khi lọt lòng. Qua đó đủ để thấy Saolô là một người trí thức, có tầm ảnh hưởng và nhiệt thành với Do Thái giáo đến cỡ nào. Chúng ta cũng hiểu được tại sao Saolô lại đi bắt bớ những người tin vào Đức Kitô. Bởi vì ngay tại thời điểm đó, ngài chưa thực sự chạm đến với Chân Lý. Những gì ngài hiểu về Luật và Kinh Thánh đều nằm trong phạm vi của Do Thái giáo. Những giáo lý mới mẻ của Đức Kitô bị coi là lạc giáo. Cho nên, ngài nghĩ rằng việc bắt bớ và buộc những người tin vào Đức Kitô trở lại với Do Thái giáo là điều mà Thiên Chúa muốn.
Trong lúc đang hừng hực nhiệt huyết đi bắt đạo, “bỗng nhiên có một luồng ánh sáng từ trời chiếu xuống bao phủ lấy ông. Ông ngã xuống đất và nghe có tiếng nói với ông: “Saolô, Saolô, tại sao ngươi bắt bớ Ta?” Ông nói: “Thưa Ngài, Ngài là ai?” Người đáp: “Ta là Giêsu mà ngươi đang bắt bớ. Nhưng ngươi hãy đứng dậy, vào thành, và người ta sẽ nói cho ngươi biết ngươi phải làm gì.” Những người cùng đi với ông dừng lại, sững sờ: họ nghe có tiếng nói, nhưng không trông thấy ai. Ông Saolô từ dưới đất đứng dậy, mắt thì mở nhưng không thấy gì. Người ta phải cầm tay dắt ông vào Đa-mát. Suốt ba ngày, ông không nhìn thấy, cũng chẳng ăn, chẳng uống.” (Cv 9, 3-9) Quả thật, việc Chúa làm vượt ngoài mong đợi của con người. Saolô cũng chẳng thể nào ngờ được việc gì đang xảy ra với mới mình. Mới lúc nãy ông còn hừng hực khí thế phóng ngựa đến Đamát để bắt bớ những người theo Đạo thì giờ đây ông lại chẳng còn thấy được gì nữa, ông cần đến sự trợ giúp của người khác để đưa mình vào Đamát. Cùng một điểm đến nhưng bản chất của nó đã thay đổi, Đamát không còn là nơi để Saolô thi hành sứ mạng mà ông nghĩ là hợp lẽ đạo nữa, Đamát đã trở thành nơi gặp gỡ với Đạo và là nơi bắt đầu hành trình hoán cải để trở nên khí cụ cho Đức Giêsu trong việc mở rộng Nước Thiên Chúa.
Khi đi sâu vào biến cố này chúng ta sẽ nhận ra rằng luồng ánh sáng thần linh ấy đã bao trùm lấy Saolô, xóa tan mọi toan tính và nhiệt thành bất chính của ông. Luồng sáng ấy mạnh đến nỗi làm ông phải mù đi. Đây cũng là cách Thiên Chúa thanh tẩy những ước muốn bất chính để rồi trong sự mù tối của con mắt thể lý, Saolô nghe rõ hơn tiếng gọi của Đấng mà ông đang tìm bắt. Vì tin rằng mình quá thông suốt và hiểu được việc mình cần làm nên ông không biết rằng mình đang mù tối trước Chân Lý vĩnh cửu. Chính vì thế, trong sự mùi tối của con mắt thể lý, Saolô nghe rõ tiếng gọi của Đức Giêsu. Cuộc gặp gỡ với Chúa vượt ra khỏi mọi tính toán của ông. Ông đã té ngã vì quá tự tin vào hiểu biết của mình. Cú ngã ngựa này là bước ngoặt vĩ đại nhất trong đời ông để rồi chính Thiên Chúa sai ông đi làm chứng cho những gì mà ông đã từng chối bỏ. Và cuộc gặp gỡ này nói lên một điểm đặc biệt nữa trong việc gặp gỡ Thiên Chúa chính là chỉ mình Saolô nhận ra tiếng nói đó, những người khác chỉ nghe có tiếng nói nhưng không nhìn thấy ai. Cuộc gặp gỡ này mang tính cá vị và vô cùng đặc biệt đối với ông.
Ánh sáng của thân thể là con mắt, một khi con mắt mù đi thì thân thể cũng tối tăm và con người trở nên yếu đuối. Đó cũng là trường hợp của Saolô sau cuộc gặp gỡ định mệnh đó. Người ta phải cầm tay mà dắt ông vào Đamát. Suốt ba ngày ông không thấy gì và cũng không ăn uống gì. Điểm này đáng để cho chúng ta suy ngẫm. Có lẽ thời gian ba ngày là thời gian để Saolô hồi tâm lại những gì vừa diễn ra. Trong bóng tối của thể lý, con mắt nội tâm của ông có dịp để nhìn rõ hơn về chính ông, về tiếng nói đã mặc khải cho ông và về hành trình sắp tới. Trong bóng tối đó, Saolô gần mình hơn và gần Chúa hơn. Đó cũng có thể gọi là đêm tối đức tin của Saolô khi mà những gì ông tin là mình đã hiểu về Thiên Chúa được gột rửa để cuối cùng ông tiến tới hiểu biết thật sự về Đạo. Kết quả là khi Saolô gặp được Khanania, người được Chúa sai đến với ông để giúp đỡ thì ông đã thấy lại được, ông chịu phép rửa, ăn uống và hồi sức để rồi ông bắt đầu cuộc đời mới của mình. Đó là cuộc đời của người môn đệ Đức Kitô.
Mặc dù vậy, cuộc đời mới của thánh Phaolô không phải dễ dàng. Ngài chịu phải nghi kỵ từ những người cùng đức tin vì họ vẫn còn mang nỗi sợ về một Saolô bắt đạo. Quả thật, họ cần thời gian và ngài cũng cần thời gian để chứng minh cho người khác thấy được rằng mình được Chúa chọn gọi làm tông đồ của Chúa. Nhìn lại biến cố vừa qua, chúng ta thấy được sự mầu nhiệm trong kế hoạch của Thiên Chúa. Đối với thánh Phaolô, những gì mà ngài thủ đắc được sẽ được dùng một cách đắc lực cho sứ mạng sau này. Qua đó, chúng ta nhận ra rằng mọi thứ đều quý giá trong mắt Thiên Chúa, Ngài sẽ dùng chúng vào thời điểm thích hợp. Đối với thánh Phaolô, toàn bộ con người của ngài sẽ là khí cụ cho việc loan báo Tin Mừng cho muôn dân. Ý thức được điều đó, ngài không còn sống cho chính mình nữa, chính “Tình Yêu của Đức Kitô” thúc bách ngài để rồi ngài can đảm vượt ngàn gian lao mà mang Tin Mừng đến tận cùng thế giới.
Dưới đây là lời mà ngài nói với tín hữu Côrintô: “Năm lần tôi bị người Do Thái đánh bốn mươi roi bớt một; ba lần bị đánh đòn; một lần bị ném đá; ba lần bị đắm tàu; một đêm một ngày lênh đênh giữa biển khơi! Tôi còn hơn họ, vì phải thực hiện nhiều cuộc hành trình, gặp bao nguy hiểm trên sông, nguy hiểm do trộm cướp, nguy hiểm do đồng bào, nguy hiểm vì dân ngoại, nguy hiểm ở thành phố, trong sa mạc, ngoài biển khơi, nguy hiểm do những kẻ giả danh là anh em. Tôi còn phải vất vả mệt nhọc, thường phải thức đêm, bị đói khát, nhịn ăn nhịn uống và chịu rét mướt trần truồng. Không kể các điều khác, còn có nỗi ray rứt hằng ngày của tôi là mối bận tâm lo cho tất cả các Hội Thánh! Có ai yếu đuối mà tôi lại không cảm thấy mình yếu đuối? Có ai vấp ngã mà tôi lại không cảm thấy lòng sôi lên?” (2 Cr 11, 24-29) Còn gì đẹp hơn khi nhận ra một tình yêu vô cùng mãnh liệt mà ngài dành cho Thiên Chúa và cho Hội Thánh của Ngài. Thánh Phaolô đã sống và trung thành cho đến cùng với sự xác tín về ơn gọi của mình. Và còn gì đẹp hơn khi thấy được hoa trái của đức tin được gieo trồng từ bao mồ hôi, công sức, cùng những vất vả, hy sinh và thậm chí là việc đổ máu cho Tình Yêu của Đức Kitô.
Qua mẫu gương tuyệt hảo của thánh Phaolô, mỗi người trong chúng ta cũng được mời gọi can đảm bước đi trong hành trình đức tin của mình. Chắc hẳn, không phải ai cũng có được cuộc hoán cải đầy kịch tính như thánh Phaolô, thế nhưng trong những khoảnh khắc bình dị của cuộc sống, chúng ta vẫn luôn được mời gọi hoàn cải liên lỉ từng ngày. Hơn nữa, đâu đó trong kiếp sống của mình, chúng ta sẽ trải qua những khủng hoảng, đau khổ, thử thách hay là bắt bớ. Đối với bản tính yếu đuối của mình, chúng ta sẽ dễ dàng chán nản và đôi lúc bỏ cuộc. Trong những lúc đen tối như thế, chúng ta được mời gọi nhìn vào cuộc đời của thánh Phaolô để thấy được rằng khủng khoảng chính là nơi Thiên Chúa hiện diện. Chúng ta gặp gỡ Ngài trong lúc chúng ta yếu đuối nhất. Thiên Chúa luôn làm chúng ta bất ngờ và chúng ta đừng để cái nhìn hạn hẹp của mình giới hạn Ngài. Trong mọi tình huống và mọi khoảnh khắc, Thiên Chúa đều có thể tỏ lộ cho chúng ta điều gì đó. Điều quan trọng là chúng ta đừng ngoảnh mặt lại trước hoàn cảnh khó khăn. Học cách đối diện với nó và đó cũng là cách Thiên Chúa thử thách để đưa chúng ta gần tới Ngài hơn. Thiên Chúa không bao giờ thử thách con người quá sức chịu đựng. Ơn của Ngài đủ cho chúng ta. Đặc biệt, thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu cũng cho chúng ta lời khuyên hữu ích khi chị trải qua đêm tối của đức tin đến nỗi chị không còn cảm nhận được sự hiện diện của Thiên Chúa. Chính những lúc đó, chị chọn ở lại với Ngài, tiếp tục yêu dù không cảm nhận mình được yêu. Chúng ta cũng vậy, kiên trì, can đảm ở lại, mạnh mẽ đối diện với thử thách và đừng bao giờ ngừng yêu cả. Thiên Chúa vẫn ở đó, dù chúng ta có cảm nhận được sự hiện diện của Ngài hay không.
Mừng lễ thánh Phêrô và Phaolô Tông Đồ là dịp chúng ta học hỏi nơi các ngài đức tin, lòng trông cậy và tình yêu mến dành cho Thiên Chúa. Cả hai ngài là trụ cột của Hội Thánh, là mẫu gương về lòng nhiệt thành và can đảm để sống cho đến tận cùng sứ mạng được trao phó. Nếu như thánh Phêrô trải qua đêm tối trước cuộc Khổ Nạn của Thầy trong nước mắt vì tội phản bội thì thánh Phaolô cũng trải qua thời gian thanh luyện đức tin sau cuộc ngã ngựa ở Đamát. Để có thể vững mạnh trong hành trình sứ vụ của mình, các ngài cũng phải chịu sự thanh luyện từ những biến cố đau thương để rồi sau khi đã được biến đổi, các ngài không còn sống cho mình nữa, nhưng là sống cho Thiên Chúa. Một khi nghe theo tiếng gọi của Thiên Chúa, các ngài sẵn sàng chấp nhận trả giá cho chọn lựa đó, đôi khi là một cái giá rất đắc. Nếu như thánh Phêrô chịu đóng đinh ngược, thì thánh Phaolô cũng phải chịu chặt đầu. Máu các ngài đổ ra làm trổ sinh nhiều hoa trái đức tin mà bao thế hệ những người theo Đạo cũng can đảm chịu chết vì Đạo vì họ biết rằng phần thưởng Nước Trời luôn dành sẵn cho họ. Noi gương các ngài, chúng ta cũng biết can đảm sống đức tin của mình bằng cách vác thập giá mình mỗi ngày để không gì có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Đức Kitô nữa.
Philip, SDS
