Lời Nhắc Nhớ Của Bụi Tro…

Lời nhắc nhớ của bụi tro…

“…ngay trong lời nhắc về sự sa ngã đã thấp thoáng một lời hứa về ơn cứu chuộc; ngay trong ký ức về bụi tro đã bắt đầu ánh lên niềm hy vọng của sự sống mới”

Cứ mỗi độ mùa chay về, hình ảnh bụi tro lại được nhắc đến để gợi nhớ về sự mong manh của kiếp người, về những gì hôm nay còn rực rỡ nhưng ngày mai có thể tan biến. Thế nhưng, nếu chỉ nhìn bụi tro như dấu chỉ của tàn phai và chấm hết, ta mới hiểu được một nửa ý nghĩa của nó. Trong ánh sáng của đức tin, bụi tro không chỉ gợi nhớ đến sự hữu hạn của kiếp người, mà còn mở ra cả một bức tranh rộng lớn về công trình tạo dựng và cứu độ. Nhìn vào bụi tro, ta không chỉ thấy thân phận con người yếu đuối mong manh, nhưng còn được mời gọi chiêm ngắm một mầu nhiệm cao cả: con người là thụ tạo độc nhất, được nên hình hài từ bụi đất nhưng lại sống nhờ hơi thở thần linh.

Thật vậy, con người không phải chỉ là vật chất vô tri, cũng không phải chỉ là một thực thể tinh thần tách khỏi thế giới này. Con người là sự hiệp nhất kỳ diệu giữa thân xác và linh hồn, giữa cái hữu hình và cái vô hình, giữa đất và trời. Kinh Thánh diễn tả mầu nhiệm ấy bằng một hình ảnh vừa đơn sơ vừa sâu thẳm: Thiên Chúa lấy bụi đất mà nắn nên con người, rồi thổi hơi thở sự sống vào lỗ mũi con người, và con người trở thành một sinh vật sống. Hình ảnh ấy nói lên cả hai chiều kích của thân phận con người.

Khởi đầu mùa chay, người Kitô hữu được xức một chút tàn tro trên đầu với lời nhắc nhớ: “Hỡi người hãy nhớ mình là tro bụi và sẽ trở về bụi tro”. Lời ấy thường được nghe như một lời tuyên án, một sự nhắc nhớ nghiêm khắc về hậu quả của tội lỗi và về cái chết. Quả thật, đó là một lời công minh, vì con người không thể trốn chạy sự thật về giới hạn của mình. Nhưng nếu dừng lại ở đó, ta vẫn chưa đọc hết chiều sâu của lời phán ấy. Trong ánh sáng của mạc khải, lời nhắc về bụi đất không chỉ là lời kết án, mà còn là một lời tiên báo âm thầm về con đường Thiên Chúa sẽ mở ra để cứu con người. Nói cách khác, ngay trong lời nhắc về sự sa ngã đã thấp thoáng một lời hứa về ơn cứu chuộc; ngay trong ký ức về cát bụi đã bắt đầu ánh lên niềm hy vọng của sự sống mới.

Con đường cứu độ của Thiên Chúa không đi vòng qua thân phận con người, càng không phủ nhận thân phận xác phàm. Thiên Chúa không cứu con người bằng cách xóa bỏ thế giới vật chất, cũng không cứu con người bằng cách tách linh hồn ra khỏi thân xác như thể thân xác là điều xấu xa cần loại bỏ. Trái lại, con đường cứu độ đi ngang qua chính mặt đất này, đi qua lịch sử này, đi qua chính thân phận bụi tro này. Nghĩa là, điều từng bị xem như dấu chỉ của yếu đuối và hư nát lại trở thành nơi Thiên Chúa thực hiện công trình yêu thương của Người. Chính nơi con người mong manh nhất, Thiên Chúa tỏ lộ quyền năng cứu độ. Chính nơi thân phận tưởng như chỉ đáng thương xót, Thiên Chúa lại đặt nền cho niềm hy vọng.

Chiều sâu của mầu nhiệm ấy được tỏ bày trọn vẹn nơi biến cố Ngôi Lời nhập thể. Ngôi Lời của Thiên Chúa không chỉ đến gần con người bằng lời nói hay bằng một mệnh lệnh từ trên cao, nhưng đã thực sự mang lấy xác phàm. Người đã sống trong vũ trụ này, trên mặt đất này, và đã đi qua những nẻo đường trần thế. Người đã chạm đến đau khổ, nước mắt, đói khát, mệt mỏi, và cuối cùng là cả cái chết nhục nhã đau thương. Điều đó cho thấy xác phàm không bị khinh chê, thân phận bụi tro không bị bỏ mặc. Trái lại, chính điều Ngôi Lời mang lấy đã được nâng lên, được thánh hóa, được đưa vào chương trình cứu độ. Và từ đây, “bụi tro” không chỉ còn là dấu chỉ của sự chết, mà còn trở thành nơi gieo mầm cho sự sống lại; “xác phàm” không chỉ còn là biểu hiện của giới hạn, mà còn là không gian để ân sủng chạm đến thân phận con người.

Nhìn như thế, ta nhận ra một sự thật rất ủi an: Thiên Chúa không xa lạ với thân phận của ta. Người không đứng ngoài những yếu đuối của con người để phán xét, nhưng đi vào chính những yếu đuối ấy để cứu chữa và biến đổi. Khi đau khổ vì giới hạn của mình, khi đối diện những đổ vỡ hay thất bại, với bệnh tật, tuổi già, mất mát hay cái chết, con người không còn phải nghĩ rằng mình đang ở một nơi hoàn toàn vắng bóng Thiên Chúa. Ngược lại, chính nơi ấy có thể trở thành nơi gặp gỡ Người sâu xa nhất, nếu con người biết mở lòng. Bởi con đường cứu độ không bắt đầu từ sự hoàn hảo của con người, mà từ lòng thương xót của Thiên Chúa dành cho họ trong chính tình trạng mong manh ấy.

Trong thế giới hôm nay, nơi con người dễ rơi vào hai thái cực, hoặc tôn thờ vật chất như cứu cánh duy nhất, hoặc chán chường trước sự mong manh của đời sống thì hình ảnh bụi tro trở thành một lời nhắc nhớ rất cần thiết. Nó nhắc ta rằng con người không phải là thần thánh để tự cứu mình, nhưng cũng không phải là hư vô để bị bỏ mặc trong vô nghĩa. Con người vừa mang giới hạn của đất, vừa mang dấu ấn của trời. Con người cần biết cúi xuống để nhận ra sự thật về mình, nhưng cũng cần biết ngước lên để đón nhận ơn cứu độ. Chính trong sự kết hợp ấy, đời sống con người mới tìm được ý nghĩa đích thực: sống trên mặt đất này với tất cả trách nhiệm, nhưng luôn hướng lòng về nguồn sống trên cao.

Tran Pietro, SDS