Trong nhịp sống hiện đại, con người ngày càng quen với việc thể hiện bản thân qua lời nói. Những lời hoa mỹ, những câu chữ trau chuốt, những phát biểu đầy cảm xúc xuất hiện ở khắp nơi, từ đời sống thường ngày đến không gian mạng. Người ta dễ dàng nói về yêu thương, về trách nhiệm, về lý tưởng sống. Thế nhưng, đằng sau những lời nói đẹp đẽ ấy, không phải lúc nào cũng có hành động tương xứng. Một thế giới đang dần trở nên “giàu ngôn từ nhưng nghèo hành động”.
Trong bối cảnh ấy, hình ảnh Thánh Giuse trở nên đặc biệt ý nghĩa. Ngài không phải là người của diễn thuyết, cũng không để lại những lời dạy dài dòng. Kinh Thánh thậm chí không ghi lại một câu nói nào của Ngài. Nhưng chính sự thinh lặng ấy lại chứa đựng một sức mạnh sâu xa: sức mạnh của hành động, của trách nhiệm, và của lòng trung tín. Như một lời nhắc nhở âm thầm: “Ngài lắng nghe, suy nghĩ trong thinh lặng, rồi hành động cách dứt khoát.” (Pope Francis, Patris Corde, số 4).
Thánh Giuse là người “nói ít, làm nhiều” theo nghĩa trọn vẹn nhất. Khi đối diện với biến cố lớn trong cuộc đời, việc đón nhận Đức Maria trong hoàn cảnh đầy thử thách, Ngài không chọn cách biện minh hay than trách. Ngài chọn tin tưởng và hành động (x. Mt 1:18-25). Thánh Giuse là người “nói ít, làm nhiều” theo nghĩa trọn vẹn nhất. Khi Hài Nhi Giêsu gặp nguy hiểm, Ngài không chần chừ, mà lập tức đứng lên, đưa gia đình đi trốn trong đêm tối (x. Mt 2:13-15). Những hành động ấy không ồn ào, nhưng lại mang tính quyết định và cứu độ.
Điều làm nên sự cao cả nơi Thánh Giuse không phải là những việc lớn lao theo cách thế gian thường hiểu, mà là cách Ngài sống từng bổn phận nhỏ bé với một tình yêu và trách nhiệm phi thường. “Ngài làm việc, chăm sóc gia đình, bảo vệ những người được trao phó tất cả trong âm thầm, không tìm kiếm sự công nhận” (Pope Francis, Patris Corde, số 7). Ngài không cần lời khen, bởi chính đời sống của Ngài đã trở thành một lời chứng sống động: “Ngài không cần lời khen, bởi chính hành động của Ngài đã là lời chứng hùng hồn nhất.”
Trái lại, thế giới hôm nay thường dễ rơi vào cám dỗ của hình thức. Người ta có thể nói rất hay về lòng tốt, nhưng lại ngại hy sinh. Có thể ca ngợi sự chân thành, nhưng lại thiếu trung thực trong hành động. Có thể hô hào thay đổi, nhưng lại không bắt đầu từ chính mình. Ngôn từ trở thành một lớp áo đẹp, che phủ một thực tại còn nhiều khoảng trống.
Chính vì thế, Thánh Giuse nhắc nhở chúng ta một chân lý đơn sơ nhưng quan trọng: “Giá trị của con người không nằm ở những gì họ nói, mà ở những gì họ sống”(Pope Francis, Patris Corde, số 1). Một lời hứa chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện. Một lời yêu thương chỉ thật khi được chứng minh bằng hành động. Và một đời sống tốt đẹp không được xây dựng bằng lời nói, mà bằng những việc làm cụ thể mỗi ngày.
Hơn thế nữa, nơi Thánh Giuse, ta học được sự khiêm nhường trong hành động. Ngài không làm để được thấy, không sống để được khen. Ngài âm thầm, nhưng không thụ động; lặng lẽ, nhưng không yếu đuối. Sự thinh lặng của Ngài là một sự thinh lặng đầy nội lực, nơi mà hành động thay cho lời nói, và tình yêu được thể hiện bằng trách nhiệm.
Trong một thế giới ồn ào của ngôn từ, mỗi người chúng ta được mời gọi nhìn lại chính mình. Ta nói nhiều hay làm nhiều? Ta tìm cách thể hiện hay thực sự dấn thân? Ta muốn được lắng nghe hay sẵn sàng lắng nghe và hành động? Thánh Giuse không để lại những bài diễn văn, nhưng để lại một mẫu gương sống động. Ngài dạy ta rằng đôi khi, cách nói mạnh mẽ nhất chính là hành động. Và đôi khi, sự thinh lặng lại là tiếng nói có sức vang xa nhất.
Nếu thế giới hôm nay biết học nơi Thánh Giuse để bớt nói đi một chút, và làm nhiều hơn một chút thì có lẽ, thế giới ấy sẽ bớt đi những lời hoa mỹ trống rỗng, và nhiều hơn những điều tốt đẹp được thực hiện cách âm thầm nhưng bền vững.
Joseph Trần, SDS
