Đã bao giờ bạn tự hỏi: tại sao có những nỗi đau không biến mất, dù ta đã cầu nguyện rất nhiều? Tại sao có những thập giá không được cất đi, mà vẫn ở lại, ngày này qua ngày khác? Nếu Thiên Chúa hiện diện, thì Người đang ở đâu – trong lời cầu nguyện không được đáp lại, hay trong chính nỗi đau ấy? Có lẽ vấn đề không phải là làm sao để thoát khỏi đau khổ, nhưng là ta có dám ở lại trong đó hay không. Bởi chính nơi ta muốn trốn chạy nhất, Thiên Chúa lại âm thầm hiện diện. Và chính nơi tưởng như chỉ có mất mát, một sự sống nào đó đang bắt đầu nở hoa.
Người viết không có ý đưa ra một chú giải học thuật về vấn nạn đau khổ và sự dữ – những điều vốn đã được trình bày rất nhiều trong giáo huấn của Giáo hội và các thánh. Tôi cũng không có tham vọng giải thích cũng như chỉ dạy ai đó về ý nghĩa của đau khổ hay cách thức thoát khổ, bởi tôi hiểu rằng: ở trong khổ là đã quá khổ rồi, và những lý thuyết đạo đức đôi khi chỉ làm nặng thêm gánh nặng. Nhưng nếu bạn đang đọc những dòng này, và thấy tim mình đang xốn xang – thậm chí rỉ máu – vì những tổn thương, chán chường, và nhọc mệt rất đỗi con người trong cái quay cuồng của thế giới, thì xin cho tôi một cơ hội được ngồi lại với bạn, và cùng nhau đi qua điều đó.
Trong kinh nghiệm tông đồ của mình, tôi đã từng thấy một người mẹ ngồi lặng trước phòng cấp cứu suốt nhiều giờ, tay lần chuỗi nhưng mắt không còn nước để khóc. Có lần khác, tôi đến thăm một gia đình nghèo đến kiệt quệ. Mọi gánh nặng dồn lên vai một bà cụ: chồng bà bị liệt, con trai bị tâm thần rồi bị vợ bỏ, để lại mấy đứa cháu nhỏ. Một mình bà lặng lẽ gồng gánh tất cả, ngày này qua ngày khác. Và trong chuyến tông đồ gần đây nhất tại Parola – một trong những khu ổ chuột lớn nhất ở Philippines – tôi như chạm vào tầng đáy của cái “nghèo” – một thực tại sống động, trần trụi và khắc nghiệt đến ám ảnh: nghèo trên từng con hẻm ẩm ướt len lỏi giữa những mái nhà chật hẹp, tạm bợ, nghèo trong những bữa ăn thiếu thốn, và cả trong ánh mắt của những con người, những bé thơ đã quá quen với thiếu thốn đến mức không còn kêu than.
Đứng trước những thực tại như thế, tôi phải nói gì? Chẳng nói được gì cả. Ngay cả việc hiện diện cũng trở nên thật nặng nề. Dường như mọi lý luận về thần học, tu đức, và linh đạo ngập tràn trong trí tôi bỗng chốc hóa làn sương mong manh trước những cảnh đời mà ở đó, ngay cả thở thôi cũng đã là một gánh nặng rồi. Tôi chợt nhận ra rằng, điều làm tôi chao đảo không chỉ là nỗi đau của những con người ấy, mà là việc tôi không còn gì để bám víu. Không lời giải thích, không câu trả lời, không một công thức nào có thể đứng vững.
Có lẽ, vấn đề không còn là tìm một câu trả lời cho đau khổ, nhưng là nhận ra một sự hiện diện trong đó. Một sự hiện diện không làm cho đau khổ biến mất, nhưng không để con người phải chịu đựng một mình. Và chính nơi đây, Thập giá không còn là một biểu tượng xa xôi, nhưng trở thành một thực tại rất gần – nơi Thiên Chúa không đứng ngoài nỗi đau, nhưng bước vào trong đó, như Paul Claudel nói: “Thiên Chúa không đến để loại bỏ đau khổ, cũng không đến để giải thích nó, nhưng đến để lấp đầy nó bằng sự hiện diện của Ngài”
Bạn thân mến,
Thiên Chúa không ở một nơi xa xôi nào đó, Người ở ngay đây — trong chính những rên xiết và quằn quại của phận người. Nếu bạn đang đau, thì chính nơi đó, Thiên Chúa cũng đang hiện diện. Không phải để cất đi thập giá, nhưng để mang nó cùng bạn.
Có thể bạn không cảm thấy điều đó. Có thể bạn đã cầu nguyện rất nhiều mà vẫn chỉ gặp sự im lặng. Có thể bạn đã đi đến tận cùng của mệt mỏi, nơi mà ngay cả lời cầu nguyện cũng trở nên xa lạ. Nhưng chính nơi đó, trên Thập giá, đã từng vang lên một tiếng kêu: “Ê-li, Ê-li, lê-ma xa-bác-tha-ni” — “Lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con?” (Lc 27, 46)
Đó không chỉ là một câu Kinh Thánh. Đó là tiếng kêu của một Con Người thực sự đi vào tận cùng của cô đơn và đau đớn. Và cũng chính là tiếng kêu mà có lẽ, bằng cách nào đó, bạn và tôi đã từng thốt lên trong lòng mình. Thiên Chúa không đứng ngoài tiếng kêu ấy. Người đã mang lấy nó. Người đã bước vào chính kinh nghiệm tưởng như bị bỏ rơi, để từ đó, không còn một nỗi cô đơn nào của con người mà Người không biết đến. Vì thế, nếu bạn đang ở trong bóng tối, nếu bạn cảm thấy mình như bị bỏ lại, thì hãy nhớ: bạn không phải là người đầu tiên đi qua con đường đó — và bạn cũng không đi một mình.
Nhưng Thập giá không phải là điểm kết thúc. Ít nhất, không phải theo cách mà chúng ta thường nghĩ. Chính nơi tưởng như chỉ có mất mát ấy, một điều gì đó vẫn đang âm thầm xảy ra. Không ồn ào, không dễ nhận ra, nhưng đủ thật để biến đổi con người từ bên trong.
Khi một người không còn trốn chạy đau khổ, nhưng dám ở lại trong đó; khi một người vẫn tiếp tục yêu thương dù bản thân đang tổn thương; khi một người vẫn cố gắng sống, dù không còn hiểu rõ ý nghĩa của cuộc đời — thì chính lúc đó, một hạt giống nào đó đang được gieo xuống. Và hạt giống ấy không lớn lên trong ánh sáng rực rỡ, nhưng trong bóng tối của Thập giá.
Có thể bạn không thấy ngay kết quả. Có thể bạn vẫn còn đó những câu hỏi chưa có lời giải. Nhưng nếu bạn ở lại, nếu bạn không đóng lòng mình lại, nếu bạn để cho chính nỗi đau của mình trở thành nơi gặp gỡ Thiên Chúa, thì từ chính nơi ấy, sự sống sẽ dần dần nảy mầm. Không phải là một sự sống không còn đau khổ, nhưng là một sự sống sâu hơn đau khổ. Không phải là một niềm vui dễ dãi, nhưng là một bình an đã đi qua thập giá.
Và phải chăng đó chính là điều mà chúng ta gọi là “nở hoa dưới bóng Thập giá” ?— không phải khi thập giá biến mất, nhưng khi ngay trong bóng của nó, một điều gì đó mới mẻ bắt đầu lớn lên.
Mario Paul, SDS
