Đời sống tu sĩ không chỉ được đo bằng những giờ học hay những buổi cầu nguyện, nhưng còn được dệt nên từ những tương quan rất đời thường, những tiếng cười trên sân, những lời cổ vũ bên lề, những ánh mắt âm thầm dõi theo anh em mình. Chính trong những khoảnh khắc tưởng chừng nhỏ bé ấy, tinh thần huynh đệ được hình thành và lớn lên một cách sâu xa.
Không phải tất cả các tu sĩ đều hiện diện trên sân bóng chuyền hay sân bóng đá. Có người không chơi, không vì thiếu khả năng, nhưng vì họ chọn đứng ở một vị trí khác: vị trí của người nâng đỡ. Họ đến không phải để ghi điểm, mà để trao ban sự hiện diện. Họ không chạy trên sân, nhưng trái tim họ lại “chuyển động” theo từng pha bóng, từng tiếng reo hò của anh em. Niềm vui của họ không nằm ở chiến thắng cá nhân, mà ở sự phát triển và niềm vui chung của cộng đoàn.
Đây không phải là sự thụ động, nhưng là một hình thức tham gia rất tinh tế. Trong một thế giới thường đề cao sự thể hiện và thành tích cá nhân, việc chọn ở phía sau để nâng đỡ người khác đòi hỏi một nội tâm trưởng thành và một trái tim biết yêu thương thật sự. Đó chính là đức ái sống động, biết vui với người vui, biết đặt mình ra bên ngoài để người khác được lớn lên.
Tuy nhiên, sẽ là thiếu sót nếu chỉ nhìn họ như “những người không chơi thể thao”. Thực tế, mỗi tu sĩ mang trong mình một kho tàng ân sủng và khả năng riêng biệt. Có người tìm thấy niềm đam mê trong việc học hỏi, miệt mài đào sâu triết học và thần học, chuẩn bị cho sứ vụ tương lai bằng nền tảng trí thức vững chắc. Có người lại sống động trong âm nhạc, dùng tiếng hát và nhạc cụ để nâng tâm hồn cộng đoàn lên trong phụng vụ. Có những người âm thầm nhưng mạnh mẽ trong đời sống cầu nguyện, trở thành những “cột trụ vô hình” nâng đỡ đời sống thiêng liêng của cả nhà. Và cũng có những người sáng tạo qua ngòi bút, nghệ thuật, hay những sáng kiến mục vụ đầy sinh khí.
Tất cả những điều đó cho thấy một chân lý quan trọng: sự hiệp nhất không đòi hỏi sự đồng nhất. Hội dòng không phải là nơi sản xuất những con người giống nhau, nhưng là môi trường nuôi dưỡng những con người khác nhau biết sống cho cùng một lý tưởng. Sự đa dạng về khả năng không làm chia rẽ cộng đoàn, trái lại, làm phong phú và kiện toàn nó.
Hình ảnh thân thể là một minh họa sống động cho thực tại này. Một thân thể khỏe mạnh không phải vì tất cả các bộ phận giống nhau, nhưng vì mỗi phần đều thực hiện đúng chức năng của mình trong sự hòa hợp với toàn thể. Đôi chân không thể thay thế đôi tay, và đôi mắt cũng không thể làm công việc của trái tim. Nhưng chính khi mỗi phần trung thành với vai trò của mình, toàn thân thể được sống và phát triển.
Cũng vậy, trong đời sống cộng đoàn, người chơi và người cổ vũ đều cần thiết như nhau. Tiếng vỗ tay bên lề không chỉ là âm thanh phụ họa, nhưng là nguồn động lực nâng đỡ. Sự hiện diện trung thành hay thậm chí trong những vai trò nhỏ bé, lại chính là nền tảng cho một cộng đoàn vững mạnh. Bởi vì điều làm nên giá trị không phải là ta đứng ở đâu, nhưng là ta yêu thương như thế nào trong vị trí đó.
Sau cùng, hành trình đào tạo không chỉ nhằm phát triển một khía cạnh riêng lẻ, nhưng hướng đến sự trưởng thành toàn diện: trí tuệ, cộng đoàn, thiêng liêng và sứ vụ. Mỗi tu sĩ, dù ở trên sân hay bên lề, dù trong lớp học hay trong nhà nguyện, đều đang góp phần vào một bức tranh lớn hơn, bức tranh của một cộng đoàn được xây dựng trên tình yêu, sự tôn trọng và hiệp nhất.
Joseph Trần, SDS
